Κάποτε, στην αρχαία Αθήνα, ένας νεαρός πλησίασε τον Αριστοτέλη και τον ρώτησε:

«Δάσκαλε, τι σημαίνει τελικά να είσαι ευτυχισμένος;»

Ο Αριστοτέλης τον κοίταξε για λίγο, σαν να ζύγιζε την απάντηση. .

«Αν θες ευτυχία της στιγμής», του είπε, «πήγαινε να πιεις ένα καλό κρασί. Αν θες όμως την ευδαιμονία, πρέπει να μάθεις πώς να ζεις.»

Ο νεαρός τον ακολούθησε στον περίπατο και ο φιλόσοφος άρχισε να του εξηγεί πως η ευδαιμονία δεν είναι κάτι που συμβαίνει ξαφνικά, όπως μια αναπάντεχη χαρά. Είναι κάτι που χτίζεται .

«Είναι σαν έναν κήπο», είπε. «Αν δεν τον φροντίσεις, δε θα δώσει καρπούς.»

Του μίλησε πρώτα για την αρετή.

«Η αρετή», είπε χαμογελώντας, «είναι σαν να περπατάς σε ένα στενό μονοπάτι ανάμεσα σε δύο γκρεμούς. Από τη μια είναι η υπερβολή, από την άλλη η έλλειψη. Η ευδαιμονία βρίσκεται στη μέση.»

Ο νεαρός σκέφτηκε στιγμές που είχε φερθεί παρορμητικά, άλλαξε γνώμη τελευταία στιγμή, ή έκανε πράγματα “πολύ” ή “πολύ λίγο”. Και κατάλαβε: η αρετή ήταν συνήθεια, όχι θεωρία.

Καθώς συνέχιζαν τον δρόμο, πέρασαν δίπλα από μια ομάδα φίλων που γελούσαν δυνατά.

Ο Αριστοτέλης σταμάτησε.

«Και τώρα η αρετή που πολλοί ξεχνούν: η φιλία.»

Ο νεαρός τον κοίταξε απορημένος.

«Μα η φιλία δεν είναι απλώς συντροφιά;»

«Όχι», απάντησε ο φιλόσοφος. «Η αληθινή φιλία είναι δύο άνθρωποι που θέλουν να γίνουν καλύτεροι — και βοηθούν ο ένας τον άλλον σε αυτό. Μια ζωή χωρίς τέτοιες φιλίες είναι μισή.»

Λίγο πιο κάτω είδαν κάποιον να βοηθά έναν γέρο να σηκωθεί.

«Αυτό είναι ευθύνη», είπε ο Αριστοτέλης. «Η στάση που δείχνουμε απέναντι στις πράξεις μας και στον κόσμο. Χωρίς ευθύνη, η ζωή μας δεν έχει σταθερότητα. Και χωρίς σταθερότητα, δεν υπάρχει ευδαιμονία.»

Στη συνέχεια, στάθηκαν μπροστά σε ένα δικαστήριο της πόλης.

«Και τέλος», είπε, «υπάρχει η δικαιοσύνη. Ίσως η πιο δύσκολη αρετή. Να δίνεις στον κάθε άνθρωπο αυτό που του αξίζει. Να φέρεσαι δίκαια. Να σέβεσαι την αξιοπρέπειά του. Η ευδαιμονία δεν είναι μόνο για εμάς· είναι τρόπος να ζούμε μαζί.»

Ο νεαρός έμεινε για λίγο σιωπηλός.

«Και αν κάποιος δεν ξέρει από πού να αρχίσει;» ρώτησε.

Ο Αριστοτέλης του χαμογέλασε.

«Ξεκίνα από μια μικρή πράξη αρετής σήμερα. Μια πράξη φιλίας αύριο. Μια πράξη ευθύνης την επόμενη. Ένα δίκαιο βλέμμα σε έναν άνθρωπο που το χρειάζεται. .

Και σιγά-σιγά, θα δεις τη ζωή σου να αλλάζει. Η ευδαιμονία δεν έρχεται με ένα βήμα — αλλά χτίζεται με πολλά μικρά και σταθερά.»

Ο νεαρός έφυγε σκεπτικός, αλλά πιο ανάλαφρος. Και ίσως αυτό είναι το ωραίο με την αριστοτελική σοφία:

Δεν υπόσχεται ένα θαύμα· σου δείχνει έναν δρόμο.

Και κάθε μέρα, μπορείς να κάνεις ένα μικρό βήμα σε αυτόν.